.
Είναι επιτακτικό να απαλλαχθούμε, ως λαός, το συντομότερο από το φρόνημα του δουλοπρεπή υπηκόου και από το φρόνημα του φανατικού οπαδού, τα οποία ρυθμίζουν τη στάση μας απέναντι στους εκάστοτε κυβερνώντες. Ας βάλουμε καλά στο μυαλό μας, και η πρόσφατη ιστορία παρέχει άφθονες αποδείξεις γι’ αυτό, πως μόνο του το γεγονός ότι ένας άνθρωπος έγινε υπουργός ή πρωθυπουργός δεν δηλώνει υπερφυσικές ικανότητες ή έστω κάποιου είδους ανωτερότητα. Το ελλαδικό πολιτικό σύστημα συχνά αναδεικνύει στα ύπατα αξιώματα άχρηστους, παλιοτόμαρα και προδότες. Δεν τους πρέπει ο απριόρι σεβασμός, το δέος, η ασυλία. Πρέπει να τα κερδίσουν.
Τους εκλέγουμε για να κάνουν μια δουλειά και συνήθως είτε δεν την κάνουν καθόλου είτε την κάνουν πλημμελώς. Οφείλουμε να στεκόμαστε κριτικοί απέναντί τους, να τους ελέγχουμε, να τους αμφισβητούμε, να τους απορρίπτουμε όταν χρειάζεται.
Νομίζω ότι είναι χρήσιμο, επίσης, να δώσουμε μια απάντηση στο εξής (θεωρητικό) ερώτημα: Αν μια κυβέρνηση δηλώσει επισήμως ότι σκοπός της είναι να κλέψει, να υφαρπάξει και να καταστρέψει, εξακολουθεί ο πολίτης να δεσμεύεται στην υπακοή, την καταβολή φόρων, τη νομιμότητα; Προέχει πάντα ο νόμος ή η προσωπική αίσθηση περί δικαίου και ορθότητας; Είναι πάντα το νόμιμο ηθικό και το ηθικό νόμιμο;
Ο Χένρι Ντέιβιντ Θόρω (1817-1862) γράφει, στο δοκίμιο Πολιτική Ανυπακοή:
Εγώ πιστεύω ότι οφείλουμε πρώτα να είμαστε άνθρωποι και μετά υπήκοοι. Το ευκταίο δεν είναι να τρέφουμε σεβασμό προς τον νόμο, αλλά προς το δίκαιο. Η μόνη υποχρέωση που έχω δικαίωμα να αναλάβω είναι να πράττω ανά πάσα στιγμή εκείνο το οποίο θεωρώ σωστό.
Βέβαια, μια τέτοια θέση δεν είναι χωρίς προβλήματα, αλλά ωστόσο θέτει ένα θέμα που έχει νόημα να εξεταστεί και να απαντηθεί.
Επί συγκεκριμένου:
1. Η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει. Δεν όφειλαν και οφείλουν οι όποιοι κυβερνώντες να μας εξηγήσουν λεπτομερώς πότε και πώς συνέβη αυτό και να προχωρήσουν στην παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων που έχουν ονοματεπώνυμο και κυκλοφορούν ανάμεσά μας;
2. Η Ελλάδα έχει παραχωρήσει κυριαρχικά δικαιώματα μέσω μιας δανειακής σύμβασης που κάποιοι την ονομάζουν αποικιοκρατική. Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι θα ήταν προτιμότερη η λύση της αναδιάρθρωσης του χρέους. Μπορεί όλοι αυτοί οι κάποιοι να μην ξέρουν τι λένε. Αλλά δεν όφειλαν και δεν οφείλουν οι κυβερνώντες να μας εξηγήσουν λεπτομερώς τα υπέρ και τα κατά της κάθε λύσης, τους όρους του περίφημου Μνημονίου, τις συνέπειες και τις προοπτικές, πριν προβούν σε μια απόφαση ιστορικής, όπως όλα δείχνουν, για τη χώρα σημασίας; Δεν άρμοζε ακόμα και δημοψήφισμα για μια τόσο σημαντική απόφαση;
3. Αν αυτοί οι κάποιοι τελικά ξέρουν τι λένε – κι αυτό το αποφασίζει ήδη ο καθένας για τον εαυτό του ή περιμένει τον χρόνο να το δείξει με σαφήνεια σε όλους – τότε αυτή η κυβέρνηση δεν ενεργεί κατά του συμφέροντος του ελληνικού λαού; Δεν σημαίνει αυτό ακύρωση του κοινωνικού συμβολαίου; Δεν ανοίγει τον δρόμο προς την πολιτική ανυπακοή;
4. Οι κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης μπορεί να μη δήλωσαν επισήμως ότι σκοπός τους είναι να κλέψουν, να υφαρπάξουν και να καταστρέψουν, αλλά στην πράξη αυτό έκαναν. Και η τωρινή κυβέρνηση είναι υπόλογη για ολιγωρία και ύποπτη για τη διάπραξη του τελικού και μέγιστου εγκλήματος, του ξεπουλήματος της χώρας. Υπό αυτές τις συνθήκες εξακολουθεί ο πολίτης να δεσμεύεται στην υπακοή, την καταβολή φόρων, τη νομιμότητα; Δεν γίνεται έτσι συνένοχος στο τελικό και μέγιστο έγκλημα;
Δεν καταθέτω προτάσεις. Θέτω ερωτήματα. Βοηθήστε με να τα απαντήσουμε.
Είναι επιτακτικό να απαλλαχθούμε, ως λαός, το συντομότερο από το φρόνημα του δουλοπρεπή υπηκόου και από το φρόνημα του φανατικού οπαδού, τα οποία ρυθμίζουν τη στάση μας απέναντι στους εκάστοτε κυβερνώντες. Ας βάλουμε καλά στο μυαλό μας, και η πρόσφατη ιστορία παρέχει άφθονες αποδείξεις γι’ αυτό, πως μόνο του το γεγονός ότι ένας άνθρωπος έγινε υπουργός ή πρωθυπουργός δεν δηλώνει υπερφυσικές ικανότητες ή έστω κάποιου είδους ανωτερότητα. Το ελλαδικό πολιτικό σύστημα συχνά αναδεικνύει στα ύπατα αξιώματα άχρηστους, παλιοτόμαρα και προδότες. Δεν τους πρέπει ο απριόρι σεβασμός, το δέος, η ασυλία. Πρέπει να τα κερδίσουν.
Τους εκλέγουμε για να κάνουν μια δουλειά και συνήθως είτε δεν την κάνουν καθόλου είτε την κάνουν πλημμελώς. Οφείλουμε να στεκόμαστε κριτικοί απέναντί τους, να τους ελέγχουμε, να τους αμφισβητούμε, να τους απορρίπτουμε όταν χρειάζεται.
Νομίζω ότι είναι χρήσιμο, επίσης, να δώσουμε μια απάντηση στο εξής (θεωρητικό) ερώτημα: Αν μια κυβέρνηση δηλώσει επισήμως ότι σκοπός της είναι να κλέψει, να υφαρπάξει και να καταστρέψει, εξακολουθεί ο πολίτης να δεσμεύεται στην υπακοή, την καταβολή φόρων, τη νομιμότητα; Προέχει πάντα ο νόμος ή η προσωπική αίσθηση περί δικαίου και ορθότητας; Είναι πάντα το νόμιμο ηθικό και το ηθικό νόμιμο;
Ο Χένρι Ντέιβιντ Θόρω (1817-1862) γράφει, στο δοκίμιο Πολιτική Ανυπακοή:
Εγώ πιστεύω ότι οφείλουμε πρώτα να είμαστε άνθρωποι και μετά υπήκοοι. Το ευκταίο δεν είναι να τρέφουμε σεβασμό προς τον νόμο, αλλά προς το δίκαιο. Η μόνη υποχρέωση που έχω δικαίωμα να αναλάβω είναι να πράττω ανά πάσα στιγμή εκείνο το οποίο θεωρώ σωστό.
Βέβαια, μια τέτοια θέση δεν είναι χωρίς προβλήματα, αλλά ωστόσο θέτει ένα θέμα που έχει νόημα να εξεταστεί και να απαντηθεί.
Επί συγκεκριμένου:
1. Η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει. Δεν όφειλαν και οφείλουν οι όποιοι κυβερνώντες να μας εξηγήσουν λεπτομερώς πότε και πώς συνέβη αυτό και να προχωρήσουν στην παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων που έχουν ονοματεπώνυμο και κυκλοφορούν ανάμεσά μας;
2. Η Ελλάδα έχει παραχωρήσει κυριαρχικά δικαιώματα μέσω μιας δανειακής σύμβασης που κάποιοι την ονομάζουν αποικιοκρατική. Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι θα ήταν προτιμότερη η λύση της αναδιάρθρωσης του χρέους. Μπορεί όλοι αυτοί οι κάποιοι να μην ξέρουν τι λένε. Αλλά δεν όφειλαν και δεν οφείλουν οι κυβερνώντες να μας εξηγήσουν λεπτομερώς τα υπέρ και τα κατά της κάθε λύσης, τους όρους του περίφημου Μνημονίου, τις συνέπειες και τις προοπτικές, πριν προβούν σε μια απόφαση ιστορικής, όπως όλα δείχνουν, για τη χώρα σημασίας; Δεν άρμοζε ακόμα και δημοψήφισμα για μια τόσο σημαντική απόφαση;
3. Αν αυτοί οι κάποιοι τελικά ξέρουν τι λένε – κι αυτό το αποφασίζει ήδη ο καθένας για τον εαυτό του ή περιμένει τον χρόνο να το δείξει με σαφήνεια σε όλους – τότε αυτή η κυβέρνηση δεν ενεργεί κατά του συμφέροντος του ελληνικού λαού; Δεν σημαίνει αυτό ακύρωση του κοινωνικού συμβολαίου; Δεν ανοίγει τον δρόμο προς την πολιτική ανυπακοή;
4. Οι κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης μπορεί να μη δήλωσαν επισήμως ότι σκοπός τους είναι να κλέψουν, να υφαρπάξουν και να καταστρέψουν, αλλά στην πράξη αυτό έκαναν. Και η τωρινή κυβέρνηση είναι υπόλογη για ολιγωρία και ύποπτη για τη διάπραξη του τελικού και μέγιστου εγκλήματος, του ξεπουλήματος της χώρας. Υπό αυτές τις συνθήκες εξακολουθεί ο πολίτης να δεσμεύεται στην υπακοή, την καταβολή φόρων, τη νομιμότητα; Δεν γίνεται έτσι συνένοχος στο τελικό και μέγιστο έγκλημα;
Δεν καταθέτω προτάσεις. Θέτω ερωτήματα. Βοηθήστε με να τα απαντήσουμε.
Ρομπέν
